19 november 2026
Algemeen
IT Beheer
Wat is FitSM en wanneer kies je ervoor?
Een klant belt voor de derde keer deze maand, omdat een storing langer duurt dan afgesproken. Op de servicedesk lost iedereen meldingen op zijn eigen manier op en wat er precies in de service level agreement (SLA) staat, weet eigenlijk niemand zeker. Je wilt meer grip op je IT-dienstverlening, maar een compleet ITIL-traject voelt als te veel tegelijk. Voor precies die situatie is FitSM bedoeld. FitSM-trainers Frank van Outvorst en Louis van Hemmen leggen uit wat het framework inhoudt en wanneer het bij jouw organisatie past.

Wat is FitSM?
FitSM (Fit for Service Management) is een laagdrempelig, lichtgewicht framework voor IT-servicemanagement (ITSM) dat de belangrijkste processen beschrijft om IT-diensten professioneel te leveren en te beheren, zonder de omvang en complexiteit van zwaardere standaarden als ITIL of ISO/IEC 20000.
- Ontstaan: FitSM is ontwikkeld binnen FedSM, een project dat de Europese Unie financierde, en wordt nu beheerd door de vereniging FitSM e.V.
- Vrij beschikbaar: alle onderdelen van de standaard zijn gratis te downloaden via fitsm.eu en vallen onder een Creative Commons-licentie.
- Aansluiting op andere standaarden: FitSM is zo ontworpen dat het aansluit op ISO/IEC 20000-1 en ITIL, zodat je later kunt doorgroeien.
- Opbouw: de standaard bestaat uit zeven delen (FitSM-0 tot en met FitSM-6), van begrippenlijst en eisen tot rolbeschrijvingen, templates en een volwassenheidsmodel.
Frank en Louis zijn allebei consultant en FitSM-trainer en leggen het framework het liefst uit vanuit de klant. Frank: "Bij de IT-dienstverlening gaat het erom dat je de verwachtingen en afspraken met je klant of businessorganisatie waarmaakt. Dat vraagt vaak net iets meer dan alleen goed je best doen." FitSM helpt je om die afspraken eerst helder te krijgen en daarna te bewaken. Wat lever je, welke kwaliteit hoort daarbij en hoe zie je of je dat ook haalt? Volgens Louis zit de waarde vooral in de samenhang: "Geen hokjesgeest, maar één geheel dat je als team kunt overzien."
Welk probleem lost FitSM op?
FitSM lost vooral het probleem op dat IT-dienstverlening zonder duidelijk kader verloopt, waardoor afspraken met klanten niet goed worden nagekomen en ieder teamlid op zijn eigen manier werkt. In de praktijk zien Frank en Louis dat terug in drie situaties:
- Er is geen gedeeld kader, waardoor niemand precies weet wie waarvoor verantwoordelijk is en het servicemanagement onbeheerst verloopt.
- Klanten of businessafdelingen zijn ontevreden, omdat afspraken en verwachtingen niet (goed) worden waargemaakt.
- De organisatie is eerder gestart met een groot en complex procesframework, zoals ITIL, maar liep vast op de omvang ervan.
FitSM biedt in al die situaties een uitweg. In plaats van vast te lopen in complexiteit, richt je je op de basis die je echt nodig hebt voor goed IT-servicemanagement. En voor organisaties die ITIL te zwaar vinden, is er nu een volwaardig alternatief. Volgens Frank is FitSM daarom vaak een verademing: een framework dat zich richt op de kern van IT-servicemanagement, klein genoeg is om echt in te voeren en in de praktijk ook goed blijkt te werken.
Wat is het verschil tussen FitSM en ITIL?
Het belangrijkste verschil is de omvang: FitSM beschrijft veertien kernprocessen met een beperkt aantal eisen, terwijl ITIL een veel breder raamwerk is met uitgebreide richtlijnen voor tientallen practices. ITIL 4 telt er bijvoorbeeld 34.
Louis noemt FitSM "het kleine broertje van ITIL": minder complex en terug naar de basis. "Het sluit nog steeds aan op ITIL als je organisatie daar later behoefte aan heeft, maar je kunt het ook prima als zelfstandig framework gebruiken." Zelf vergelijkt hij FitSM met de overzichtelijkheid van ITIL v2, aangevuld met meer aandacht voor de strategische kant van de dienstverlening.
| FitSM | ITIL |
Omvang | 14 kernprocessen | 34 practices (ITIL 4) |
Toegang tot de standaard | Gratis, onder Creative Commons-licentie | Officiële publicaties zijn betaald (eigenaar: PeopleCert) |
Certificering voor personen | Foundation, Advanced en Expert, via APMG International of ICO-Cert | Meerdere niveaus, via PeopleCert |
Kiezen tussen de twee is dus geen alles-of-niets-vraag. Werkt je organisatie al met ITIL, dan kan FitSM helpen om onderdelen die nu te zwaar zijn ingericht terug te brengen naar de kern. Twijfel je juist of ITIL bij jullie past, dan lees je meer over dat framework in de blog ‘Wat is ITIL?’.
Wanneer kies je voor FitSM?
Je kiest voor FitSM als je je IT-dienstverlening professioneler wilt inrichten met een model dat je team kan overzien en direct kan toepassen. Volgens de trainers past het in principe bij elke organisatie, maar het levert vooral veel op als:
- je IT-afdeling of servicedesk nog zonder vast servicemanagementframework werkt;
- een eerdere ITIL-implementatie is blijven steken, omdat medewerkers het model niet meer overzagen;
- je snel een gedeelde taal en werkwijze wilt tussen je team, je klanten en je leveranciers;
- je medewerkers in een specifieke rol, zoals servicedeskmedewerkers, wilt scholen in gestructureerd IT-servicemanagement, zonder dat zij het hele kader hoeven te overzien;
- je behoefte hebt aan structuur, maar niet aan een zwaar en uitgebreid certificeringstraject voor iedereen. FitSM heeft wel een eigen certificeringsschema, maar dat is door de omvang van het model lichter en een goede basis om kennis van IT-servicemanagement op te doen.
Minder voor de hand liggend is FitSM als je organisatie een zeer hoge mate van volwassenheid in servicemanagement nodig heeft, bijvoorbeeld bij grote complexiteit in dienstverlening en technologie. Vragen klanten of aanbestedingen expliciet om ITIL-kennis, dan kan ITIL ook de logischere keuze zijn.
Frank plaatst daar wel een kanttekening bij. "Een klein, gericht model werkt in de praktijk vaak beter dan een groot, verfijnd procesmodel dat in de organisatie niet voldoende wordt gebruikt, omdat niemand het door de complexiteit nog begrijpt."
Hoe leer je werken met FitSM?
Met FitSM aan de slag gaan, is het makkelijkst met een Foundation-training. In de eendaagse training FitSM Foundation leer je de basis van het framework kennen en vertaal je die meteen naar verbeterpunten voor je eigen organisatie. Voorkennis is niet nodig.
Veelgestelde vragen
Is FitSM gratis?
Ja, de standaard en de bijbehorende documenten zijn gratis te downloaden via fitsm.eu. Voor een training of examen betaal je wel.
Hoeveel processen heeft FitSM?
FitSM kent veertien kernprocessen.
Kun je FitSM en ITIL combineren?
Ja. FitSM is ontworpen om aan te sluiten op ITIL, zodat je beide naast elkaar kunt gebruiken of later kunt doorgroeien naar ITIL.
Heb je voorkennis nodig voor FitSM Foundation?
Nee, voor de training FitSM Foundation is geen specifieke voorkennis vereist.
Over de trainers
Frank van Outvorst is consultant en FitSM-trainer met meer dan dertig jaar ervaring in IT-servicemanagement, applicatiemanagement en business informatiemanagement. Hij is gespecialiseerd in informatiegovernance, informatiebeleid en informatieplanning.
Louis van Hemmen is consultant en FitSM-trainer met meer dan dertig jaar ervaring in IT-servicemanagement, applicatiemanagement en functioneel beheer. Hij is gespecialiseerd in regie- en contractmanagement en datamanagement.




